قیمتگذاری انبار: میانگین موزون
فرمول میانگین موزون، هزینههای جانبی، گرد شدن، برگشتها و روش «سراسری» یا «به تفکیک انبار» با مثال عددی.
پاسخ کوتاه
بارانزا موجودی را به روش میانگین موزون ارزشگذاری میکند: با هر رسید دارای مبلغ، بهای واحد کالا = (ارزش موجودی قبلی + ارزش رسید) ÷ (موجودی قبلی + مقدار رسید)، گرد شده به ریال کامل. خروجیها همیشه با میانگین جاری خارج میشوند و قیمت دستی ندارند.
قاعدهها
- ▸بهای جدید = گرد( (موجودی قبلی × نرخ قبلی + مقدار رسید × فی رسید) ÷ (موجودی قبلی + مقدار رسید) ). اگر موجودی قبلی صفر یا منفی باشد، نرخ همان فی رسید است.
- ▸ارزش هر کالا = گرد( موجودی × بهای واحد ). همین رقم در داشبورد، کاردکس ریالی و سند حسابداری آمده است.
- ▸هزینههای جانبی سفارش (حمل، بیمه، عوارض) پیش از میانگین به فی هر قلم اضافه میشوند؛ در تحویل چندمرحلهای هر نوبت فقط سهم نسبی خودش را میگیرد.
- ▸حواله، فروش، ضایعات و مصرف داخلی با میانگینِ جاری خارج میشوند؛ خروج، میانگین را عوض نمیکند.
- ▸رسید بدون فاکتور با میانگین جاری وارد میشود (تعدادی) و بعد از ثبت فاکتور، میانگین اصلاح میشود؛ بخشی از اختلاف که کالایش مصرف شده به بهای تمامشده میرود.
- ▸برگشت از فروش و برگشت از مصرف «با سند مبنا» به نرخی که کالا با آن خارج شده (یا نرخ توافقی در برگشت از فروش) وارد میانگین میشوند؛ بدون مبنا به میانگین جاری.
- ▸برگشت از خرید: کالا به میانگین خارج میشود ولی بدهی تأمینکننده به نرخ رسید (یا مبلغ توافقی) کم میشود؛ اختلاف به حساب «اختلاف بهای برگشت از خرید» میرود.
- ▸تعدیل انبارگردانی با میانگین جاری ارزشگذاری میشود. موجودی منفی هیچوقت وارد ارزش نمیشود: فروش کمموجودی به صفر بریده میشود و کسری جدا ثبت میشود.
شکر: موجودی ۰.
- رسید ۱: ۲۰ کیلو × ۸۰٬۰۰۰
- میانگین ۸۰٬۰۰۰؛ ارزش ۱٬۶۰۰٬۰۰۰
- مصرف ۵ کیلو
- موجودی ۱۵؛ میانگین هنوز ۸۰٬۰۰۰؛ ارزش ۱٬۲۰۰٬۰۰۰
- رسید ۲: ۱۵ کیلو × ۹۰٬۰۰۰
- (۱۵ × ۸۰٬۰۰۰ + ۱۵ × ۹۰٬۰۰۰) ÷ ۳۰ = ۸۵٬۰۰۰؛ ارزش ۲٬۵۵۰٬۰۰۰
- رسید ۳: ۱۰ کیلو × ۹۵٬۰۰۰
- (۳۰ × ۸۵٬۰۰۰ + ۱۰ × ۹۵٬۰۰۰) ÷ ۴۰ = ۳٬۵۰۰٬۰۰۰ ÷ ۴۰ = ۸۷٬۵۰۰؛ ارزش ۳٬۵۰۰٬۰۰۰
برنج: ۱۰ کیلو با ۵۰۰٬۰۰۰ و رسید ۲۰ کیلو با ۶۰۰٬۰۰۰.
- →میانگین دقیق ۵۶۶٬۶۶۶٫۶۷ ← ذخیره: ۵۶۶٬۶۶۷. ارزش انبار: ۳۰ × ۵۶۶٬۶۶۷ = ۱۷٬۰۰۰٬۰۱۰؛ یعنی ۱۰ ریال بیشتر از جمع خرید (۵٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰). سند رسید همین ۱۰ ریال را در ردیف «تفاوت گرد کردن بهای موجودی» میگذارد تا حساب موجودی و ارزش انبار برابر بمانند. مجموع این تفاوتها را در «حسابداری انبار» میبینید.
روش میانگین: سراسری یا به تفکیک انبار
در «اسناد انبار ← حسابداری انبار» کارت «⚖️ روش میانگین موزون» دو گزینه دارد (جزئیات در حسابداری انبار):
- ▸سراسری — یک نرخ برای همهٔ انبارها: هر کالا در همهٔ انبارها یک میانگین دارد و انتقال بین انبارها نرخ را تغییر نمیدهد. مناسب یک شعبه یا خرید متمرکز.
- ▸به تفکیک انبار — مثل سپیدار: هر انبار میانگین خودش را دارد؛ رسید فقط نرخ همان انبار را عوض میکند، خروجی با نرخ همان انبار قیمت میخورد و انتقال با نرخ انبار مبدأ وارد میانگین مقصد میشود. مناسب چند انبار با قیمت خرید متفاوت. گزارشهای سراسری (بهای مواد دستور پخت) میانگین وزنی انبارها را میخوانند.
آرد: انبار A ده کیلو با ۵۰۰٬۰۰۰، انبار B ده کیلو با ۶۰۰٬۰۰۰. یک رسید ۱۰ کیلویی با ۷۰۰٬۰۰۰ به انبار B میرسد.
- سراسری
- موجودی ۲۰ کیلو با میانگین ۵۵۰٬۰۰۰ ← (۲۰ × ۵۵۰٬۰۰۰ + ۱۰ × ۷۰۰٬۰۰۰) ÷ ۳۰ = ۶۰۰٬۰۰۰ برای هر ۳۰ کیلو
- به تفکیک انبار
- فقط B: (۱۰ × ۶۰۰٬۰۰۰ + ۱۰ × ۷۰۰٬۰۰۰) ÷ ۲۰ = ۶۵۰٬۰۰۰ برای ۲۰ کیلو؛ A همچنان ۱۰ کیلو با ۵۰۰٬۰۰۰
- نرخ سراسری گزارشها در روش دوم
- (۱۰ × ۵۰۰٬۰۰۰ + ۲۰ × ۶۵۰٬۰۰۰) ÷ ۳۰ = ۶۰۰٬۰۰۰
- →اگر بعد از آن ۴ کیلو از B حواله شود، در روش دوم به ۶۵۰٬۰۰۰ (۲٬۶۰۰٬۰۰۰) قیمت میخورد و در روش اول به ۶۰۰٬۰۰۰ (۲٬۴۰۰٬۰۰۰).
تغییر روش ارزش انبار را عوض نمیکند (فقط تفاوت گرد کردن چند ریالی سند میخورد) و اسناد گذشته دست نمیخورند. برای قیمتگذاری دوبارهٔ آنها با روش جدید، «ریالی کردن کل انبار» را اجرا کنید. با یک انبار فعال، هر دو روش یکساناند.
مصرف مواد در فروش (دستور پخت) هم با همین میانگین قیمت میخورد؛ پس بهای تمامشدهٔ غذا و ارزش انبار هماهنگ میمانند.
پرسشهای متداول
؟چرا نرخ کالا در داشبورد با آخرین قیمت خریدم فرق دارد؟
نرخ کالا میانگین موزون است، نه آخرین خرید. هر رسید فقط به نسبت مقدارش نرخ را جابهجا میکند.
؟میتوانم قیمت یک کالا را دستی عوض کنم؟
نه. قیمت فقط با سند عوض میشود: رسید، فاکتور خرید یا ریالی کردن. ویرایش فرم کالا نرخ کالای دارای موجودی را تغییر نمیدهد.
؟کدام روش میانگین را انتخاب کنم؟
برای یک شعبه و یک انبار فرقی ندارد. اگر چند انبار با قیمت خرید متفاوت دارید و میخواهید هر انبار بهای خودش را داشته باشد، «به تفکیک انبار»؛ در غیر این صورت «سراسری».