بستن سال مالی، چک‌لیست و بازگشایی
چک‌لیست پیش از بستن، توالی استاندارد اسناد پایان سال، سیاست سود و اندوختهٔ قانونی، و بازگشایی سال.
پاسخ کوتاه
بستن سال در تب «سال مالی و دوره‌ها» با چک‌لیست شروع می‌شود. اگر مورد مسدودکننده نباشد، سه سند پایان سال ثبت می‌شود: بستن حساب‌های موقت، انتقال سود به «سود (زیان) انباشته» و (فقط شرکت) اندوختهٔ قانونی. بازگشایی همه را با یک سند معکوس خنثی می‌کند.
قبل از بستن
- ۱همهٔ هزینه‌ها، چک‌ها و اسناد را ثبت و بازبینی کنید؛ پس از بستن سال، سند با تاریخ آن سال پذیرفته نمی‌شود.
- ۲اسناد موقت را قطعی کنید (قطعی‌سازی دسته‌ای در بخش قفل دوره).
- ۳در ردیف سال «بستن سال» را بزنید. چک‌لیست باز می‌شود.
چک‌لیست بستن سال
- ▸«تراز آزمایشی»: اگر جمع بدهکار و بستانکار برابر نباشد، مسدودکننده است (✗) و دکمهٔ «بستن سال» غیرفعال می‌ماند.
- ▸«اسناد دستی پیش‌نویس»: هشدار (⚠) با تعداد پیش‌نویس‌های باز آن سال.
- ▸«صورتحساب‌های سامانهٔ مودیان»: هشدار اگر صورتحسابی در صف، ارسال‌شده (بی‌نتیجه) یا ناموفق مانده باشد.
- ▸«دوره‌های حقوق»: هشدار اگر دوره‌ای قطعی نشده باشد.
- ▸«انبارگردانی پایان سال»: هشدار اگر در ماه آخر سال (تا ۱۵ روز پس از آن) انبارگردانی تکمیل‌شده نباشد.
اگر فقط هشدار باشد، دکمه «بستن سال با وجود هشدارها» می‌شود و تصمیم با خودتان است. موارد سبز (✓) مشکلی ندارند. «انصراف» چک‌لیست را می‌بندد.
توالی اسناد پایان سال
هر سند با تاریخ آخرین ثانیهٔ سال و منبع «اختتامیه» ثبت می‌شود:
- ▸۱) «بستن حساب‌های موقت …»: همهٔ حساب‌های درآمد، بهای تمام‌شده و هزینه صفر می‌شوند و نتیجه روی «سود و زیان جاری» می‌نشیند.
- ▸۲) «انتقال سود (زیان) خالص …»: «سود و زیان جاری» صفر و نتیجه به «سود (زیان) انباشته» (یا «سرمایه / جاری شرکا» بسته به سیاست) منتقل می‌شود.
- ▸۳) «اندوختهٔ قانونی …»: فقط برای شخص حقوقی با تیک اندوخته؛ مبلغ از انباشته به «اندوختهٔ قانونی» می‌رود.
- ▸سپس برای سال بعد «سند افتتاحیه» (جفت اختتامیه/افتتاحیهٔ حساب‌های دائمی) بزنید.
درآمد ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰، بهای تمام‌شده ۲٬۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰، هزینه‌ها ۲٬۹۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰. شخص حقیقی، مقصد سود: سود (زیان) انباشته.
- سند ۱ — بستن موقت‌ها
- بدهکار درآمدها ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰؛ بستانکار بهای تمام‌شده ۲٬۱۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ و هزینه‌ها ۲٬۹۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰؛ بستانکار «سود و زیان جاری» (سود دوره) ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ — جمع هر طرف ۶٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- سند ۲ — انتقال سود
- بدهکار «سود و زیان جاری» ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ — بستانکار «سود (زیان) انباشته» ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- نتیجه
- سود و زیان ۱۴۰۵ برای سال بعد صفر است و سود در ترازنامه زیر حقوق مالکانه مانده
- →اگر سال زیان بود، سندها همین‌طور ولی با طرف‌های معکوس («زیان دوره»، «انتقال زیان») ثبت می‌شوند.
همان سود ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰، شخصیت «حقوقی (شرکت)»، اندوخته روشن، ۵٪ تا سقف ۱۰٪ سرمایه، سرمایهٔ ثبت‌شده ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ و اندوختهٔ قبلی صفر.
- مبلغ اندوخته
- ۱٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۵٪ = ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- جای باقی‌مانده تا سقف
- ۲٬۰۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۱۰٪ − ۰ = ۲۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (کمتر نشده، پس ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ثبت می‌شود)
- سند ۳
- بدهکار «سود (زیان) انباشته» ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰ — بستانکار «اندوختهٔ قانونی» ۵۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- →اگر اندوخته به سقف رسیده باشد مبلغ کمتر (یا صفر) می‌شود و اگر سال زیان باشد اندوخته‌ای ثبت نمی‌شود. حساب «اندوختهٔ قانونی (۰۵۰۲۰۱)» باید در حساب‌های پیش‌فرض نگاشت شده باشد وگرنه بستن با خطا مواجه می‌شود.
سیاست بستن سال (کارت «سیاست بستن سال ⚖»)
- ▸«شخصیت»: «حقیقی (پیش‌فرض)»، «حقیقی» یا «حقوقی (شرکت)».
- ▸«مقصد سود (زیان) خالص سال»: «سود (زیان) انباشته (پیش‌فرض)» یا «سرمایه / جاری شرکا».
- ▸«اندوختهٔ قانونی (فقط شخص حقوقی)» با «درصد از سود خالص» (پیش‌فرض ۵) و «تا سقف درصد سرمایه» (پیش‌فرض ۱۰).
- ▸ذخیره: «ذخیرهٔ سیاست بستن». نرخ و سقف را از قانون تجارت و با تأیید حسابدار وارد کنید.
بازگشایی سال
- ۱در ردیف سال بستهٔ شده «بازگشایی» را بزنید و تأیید کنید.
- ۲سه سند بستن با یک سند معکوس «بازگشایی سال مالی … (خنثی‌سازی اسناد بستن)» صفر می‌شوند و وضعیت سال دوباره «باز» می‌شود.
- ۳اگر افتتاحیهٔ سال بعد قبلاً ثبت شده بود، هشداری می‌آید: پس از اصلاح و بستن دوباره، «سند افتتاحیه» سال بعد را دوباره بزنید تا فقط تفاوت‌ها منتقل شود.
اگر سال بعد از آن هم بسته باشد، ابتدا همان را باز کنید: «ابتدا سال مالی بعدی («…») را بازگشایی کنید». بستن سال، دورهٔ انبار را هم تا پایان سال قفل می‌کند و بازگشایی سال این قفل انبار را برنمی‌دارد؛ در صورت نیاز آن را جداگانه در «اسناد انبار ← حسابداری انبار» مدیریت کنید.
پرسش‌های متداول
؟بعد از بستن سال فهمیدم سندی جا مانده؛ چه کنم؟
یا سال را بازگشایی و سند را ثبت و دوباره ببندید (برای اصلاح دقیق‌تر) یا اصلاحیه را با تاریخ سال باز بعدی ثبت کنید و در شرح توضیح دهید.
؟چرا دکمهٔ «بستن سال» غیرفعال است؟
تراز آزمایشی آن سال متوازن نیست (مورد مسدودکننده). از «دفاتر و مرور» مرور حساب‌ها را ببینید و سند ناقص را پیدا کنید؛ در حالت عادی هر سند متوازن است، پس معمولاً نشانهٔ داده‌ٔ قدیمی یا سند دستی خارج از رویه است.
؟با بازگشایی سال، درآمد و هزینه‌ها برمی‌گردند؟
بله؛ سند معکوس، اسناد بستن را خنثی می‌کند و درآمد و هزینهٔ سال دوباره در سود و زیان دیده می‌شوند.
؟آیا باید سال را حتماً ببندم؟
برای صورت‌های رسمی و شروع تمیز سال بعد بله. اگر نبندید سود و زیان هر سال از اول کار جمع می‌شود مگر بازهٔ تاریخ بدهید.