قواعد محاسبه: مزد، اضافهکاری، بیمه و مالیات
نرخهای هر سال و فرمول دقیق ناخالص، فوق‌العاده‌ها، بیمهٔ تأمین اجتماعی، مالیات پلکانی و خالص، با فیش نمونه.
پاسخ کوتاه
هر ماه با نرخهای سال خودش محاسبه میشود: مزایای ماهانه به نسبت روز کارکرد، فوق‌العاده‌ها به نسبت نرخ ساعتی، بیمهٔ کارمند ۷٪ تا سقف ۷ برابر حداقل مزد، و مالیات پلکانی روی مازاد بر معافیت ماهانه. ارقام زیر همان فرمول‌های نرم‌افزار است.
نرخهای سال
در «⚙️ تنظیمات و نرخها» برای هر سال شمسی یک جدول نرخ جدا دارید. «سال نرخها» را انتخاب کنید، مقدارها را تغییر دهید و «ذخیرهٔ نرخهای سال …» را بزنید. «📋 کپی نرخ سال قبل» نرخ یک سال را در سال انتخاب‌شده کپی می‌کند و با هشدار «بازبینی کنید» علامت می‌زند تا مقدار بخشنامهٔ جدید را بنویسید و ذخیره کنید؛ دورهٔ حقوقِ آن سال تا آن موقع قطعی نمی‌شود.
مقدارهای پیشفرض ۱۴۰۴ در نرم‌افزار (بر پایهٔ بخشنامهٔ مزد ۱۴۰۴) این‌هاست. همه قابل ویرایش‌اند و نمونه‌های این مقاله از همین ارقام ساخته شده‌اند؛ برای سال‌های دیگر مقدار رسمی همان سال را بنویسید.
- ▸حداقل حقوق ماهانه ۱۰۳٬۹۰۹٬۶۸۰ ریال؛ حق مسکن ۹٬۰۰۰٬۰۰۰؛ حق خواروبار/بن ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰؛ حق اولاد هر فرزند ۱۰٬۳۹۰٬۹۶۸ (۱۰٪ حداقل مزد)؛ پایهٔ سنوات روزانه ۹۴٬۰۰۰ (ماهانه ۲٬۸۲۰٬۰۰۰ ریال)؛ حق تأهل ۰ (از بخشنامه وارد کنید).
- ▸بیمه: سهم کارمند ۷٪، سهم کارفرما ۲۳٪ (۲۰٪ بیمه + ۳٪ بیکاری)، ضریب سقف ۷ (سقف = ۷ × حداقل حقوق = ۷۲۷٬۳۶۷٬۷۶۰ ریال در ماه).
- ▸اضافهکاری ضریب ۱٫۴؛ شبکاری ۳۵٪؛ جمعهکاری ۴۰٪؛ تعطیل‌کاری ضریب ۱٫۴؛ نوبت‌کاری صبح/عصر ۱۰٪، دو‌نوبتهٔ با شب ۱۵٪، سه‌نوبته ۲۲٫۵٪؛ ساعات کار قانونی ماهانه ۲۲۰؛ روزهای کاری ماه ۳۰.
- ▸معافیت مالیاتی ماهانه ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و پلکان: تا ۳۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال ۱۰٪، تا ۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ۱۵٪، تا ۶۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ۲۰٪، تا ۸۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ۲۵٪ و بالاتر ۳۰٪. با «＋ افزودن پله» و × پله‌ها را تغییر دهید؛ سقف «۰» یعنی بالاترین پله.
- ▸عیدی: ضریب ۲ ماه، سقف ۳ برابر حداقل مزد، معافیت مالیاتی سالانه ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال و نرخ مالیات مازاد ۱۰٪.
- ▸مرخصی: ۲۶ روز در سال، سقف انتقال ۹ روز؛ بیمهٔ بیکاری ۳٪ از سهم کارفرما (فقط برای تفکیک در سند و لیست بیمه).
اگر فیلد «ساعات کار قانونی ماهانه» یا «روزهای کاری ماه» خالی/صفر باشد، نرم‌افزار ۲۲۰ و ۳۰ را به کار می‌برد؛ اگر ضریب‌ها (اضافهکاری، شبکاری …) صفر باشند هم مقدار قانونی پیشفرض را می‌گیرند.
مزد و مزایای ماهانه
- ▸مزد پایه، پایهٔ سنوات، مسکن، بن، حق اولاد (نرخ هر فرزند × تعداد فرزند) و حق تأهل (فقط برای «متأهل») همه به نسبت «روز کارکرد ÷ روزهای کاری ماه» پرداخت میشوند. اگر روز کارکرد صفر یا برابر/بیشتر از ماه باشد، ماه کامل حساب میشود.
- ▸کارمند ساعتی (حقوق پایه ندارد ولی نرخ ساعتی دارد): مزد = نرخ ساعتی × ساعت کار، و به روز کارکرد وابسته نیست.
- ▸پایهٔ سنوات روزانه × روزهای کاری ماه است و فقط بعد از یک سال سابقه در همین کارگاه (۳۶۵ روز، قابل تغییر در «حداقل سابقه برای پایهٔ سنوات (روز)») پرداخت میشود؛ بدون تاریخ استخدام در پرونده، از ماه اول داده میشود.
- ▸همهٔ مبلغ‌های نسبت‌شده و فوق‌العاده‌ها به ریال کامل گرد به پایین میشوند (اعشار حذف میشود).
اضافهکاری و فوق‌العاده‌ها
نرخ ساعتی = نرخ ساعتی ثبت‌شده برای کارمند، وگرنه کل مزد پایهٔ ماهانه ÷ ۲۲۰ (کوتاه بودن ماه، ساعت را ارزان نمی‌کند).
- ▸«اضافه‌کار (س)»: نرخ ساعتی × ساعت × ۱٫۴ (کل مبلغ هر ساعت اضافه‌کار).
- ▸«شبکاری (س)»: نرخ ساعتی × ساعت × ۰٫۳۵ و «جمعهکاری (س)»: نرخ ساعتی × ساعت × ۰٫۴۰ — فقط فوقالعاده است؛ خود ساعت در مزد پایه حساب شده است.
- ▸تعطیل‌کاری: نرخ ساعتی × ساعت × ۱٫۴؛ فقط در نرخها و فیش دیده میشود و جدول دوره ستونی برای واردکردن ساعت آن ندارد.
- ▸«نوبت‌کاری»: درصدی از مزد پایهٔ همان ماه؛ از فهرست سه گزینه انتخاب میشود: «صبح/عصر ۱۰٪»، «با شب ۱۵٪»، «سه‌نوبته ۲۲٫۵٪».
کدام قلم مشمول بیمه و مالیات است
- ▸همیشه مشمول هر دو: مزد پایه، پایهٔ سنوات، مسکن، بن، اضافهکاری و فوق‌العاده‌ها (شب، جمعه، تعطیل، نوبت‌کاری).
- ▸حق ماموریت: از هر دو معاف است.
- ▸حق اولاد: پیشفرض معاف از هر دو. حق تأهل: پیشفرض مشمول هر دو. «سایر مزایا»: پیشفرض بدون بیمه و مشمول مالیات. هرکدام را با تیک‌های بخش «قواعد بیمه و مالیات عوامل» (مثلاً «حق اولاد مشمول مالیات») عوض می‌کنید.
- ▸بازخرید مرخصی: پیشفرض مشمول هر دو. سنوات پرداختی: همیشه بدون بیمه و پیشفرض بدون مالیات. عیدی: بدون بیمه و با مالیات مقطوع جدا.
گزینه‌های علامت‌دار با ⚖ را با حسابدار کارگاه تأیید کنید؛ نرم‌افزار پیشفرض رایج را گذاشته ولی تفسیر نهایی با شماست. «کسر بیمهٔ سهم کارگر از درآمد مشمول مالیات» هم یکی از آن‌هاست: «۲/۷ (رویهٔ رایج)» یا «کل حق بیمه».
بیمهٔ تأمین اجتماعی
- ▸فقط برای کارمندی که «مشمول بیمهٔ تأمین اجتماعی» است. پایهٔ بیمه = مجموع اقلام مشمول بیمه، با سقف «ضریب سقف × حداقل حقوق».
- ▸بیمهٔ کارمند = پایه × ۷٪ و از حقوق کم میشود. سهم کارفرما = پایه × ۲۳٪ (که ۳٪ آن بیمهٔ بیکاری است) هزینهٔ رستوران است و از حقوق کارمند کم نمی‌شود.
مالیات حقوق
درآمد مشمول مالیات = اقلام مشمول مالیات − ۲/۷ بیمهٔ کارمند − معافیت ماهانه (هرگز منفی نمی‌شود). مالیات از «پلکان» روی همین مبلغ محاسبه میشود: هر پله فقط مبلغِ داخل خودش را با نرخ خودش می‌گیرد. برای درآمد مشمولِ ۴۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال: ۱۰٪ از ۳۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ برابر ۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ و ۱۵٪ از ۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ برابر ۱۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال؛ جمعاً ۴۴٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال.
خالص
خالص = ناخالص − بیمهٔ کارمند − مالیات − مساعده − سایر کسور − قسط وام. ناخالص همهٔ اقلام درآمدی را (حتی معاف‌ها) جمع می‌کند. خالص هیچ‌وقت منفی نمی‌شود؛ اگر کسورات از درآمد بیشتر باشد، اول مساعده و سایر کسور کم میشود و از قسط وام فقط آنچه می‌ماند کسر میشود (مابقی روی وام می‌ماند و ⚠️ می‌گیرد).
حقوق پایه ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، ماه کامل (۳۰ روز)، پایهٔ سنوات پرداخت میشود، دو فرزند، مشمول بیمه، بدون اضافهکاری؛ ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال مساعدهٔ باز و قسط وام ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال. نرخها همان پیشفرض ۱۴۰۴.
- مزد پایه
- ۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- پایهٔ سنوات (۹۴٬۰۰۰ × ۳۰)
- ۲٬۸۲۰٬۰۰۰
- حق مسکن
- ۹٬۰۰۰٬۰۰۰
- بن / خواروبار
- ۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰
- حق اولاد (۲ × ۱۰٬۳۹۰٬۹۶۸)
- ۲۰٬۷۸۱٬۹۳۶
- ناخالص
- ۳۵۴٬۶۰۱٬۹۳۶
- مبنای بیمه و مالیات (ناخالص منهای حق اولاد)
- ۳۳۳٬۸۲۰٬۰۰۰
- بیمهٔ کارمند ۷٪
- ۲۳٬۳۶۷٬۴۰۰
- مشمول مالیات: ۳۳۳٬۸۲۰٬۰۰۰ − ۶٬۶۷۶٬۴۰۰ (۲/۷ بیمه) − ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- ۸۷٬۱۴۳٬۶۰۰
- مالیات (۱۰٪ پلهٔ اول)
- ۸٬۷۱۴٬۳۶۰
- مساعده
- ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰
- قسط وام
- ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰
- خالص پرداختی
- ۲۸۷٬۵۲۰٬۱۷۶
- →خالص = ۳۵۴٬۶۰۱٬۹۳۶ − ۲۳٬۳۶۷٬۴۰۰ − ۸٬۷۱۴٬۳۶۰ − ۲۰٬۰۰۰٬۰۰۰ − ۱۵٬۰۰۰٬۰۰۰ = ۲۸۷٬۵۲۰٬۱۷۶ ریال.
- →سهم کارفرما (هزینهٔ رستوران، جدا از فیش): ۲۳٪ از ۳۳۳٬۸۲۰٬۰۰۰ = ۷۶٬۷۷۸٬۶۰۰ ریال که ۱۰٬۰۱۴٬۶۰۰ ریال آن بیمهٔ بیکاری (۳٪) و ۶۶٬۷۶۴٬۰۰۰ ریال سهم کارفرمای ۲۰٪ است. ذخیرهٔ سنوات ماه هم (۳۰۰٬۰۰۰٬۰۰۰ + ۲٬۸۲۰٬۰۰۰) ÷ ۱۲ = ۲۵٬۲۳۵٬۰۰۰ ریال است.
- →سقف بیمه (۷۲۷٬۳۶۷٬۷۶۰) رعایت شده چون مبنا کمتر از آن است.
نرخ ساعتی = ۱۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰ ÷ ۲۲۰ = ۶۰۰٬۰۰۰ ریال. ماه کامل است و این ساعت‌ها در جدول وارد شده‌اند.
- اضافهکاری ۱۰ ساعت (۶۰۰٬۰۰۰ × ۱۰ × ۱٫۴)
- ۸٬۴۰۰٬۰۰۰
- شبکاری ۴ ساعت (۶۰۰٬۰۰۰ × ۴ × ۰٫۳۵)
- ۸۴۰٬۰۰۰
- جمعهکاری ۳ ساعت (۶۰۰٬۰۰۰ × ۳ × ۰٫۴۰)
- ۷۲۰٬۰۰۰
- جمع فوق‌العاده‌ها
- ۹٬۹۶۰٬۰۰۰
- نوبت‌کاری «صبح/عصر ۱۰٪» (۱۰٪ از ۱۳۲٬۰۰۰٬۰۰۰)
- ۱۳٬۲۰۰٬۰۰۰
- →فوق‌العاده‌ها و نوبت‌کاری هر دو مشمول بیمه و مالیات‌اند؛ پس ۹٬۹۶۰٬۰۰۰ ریال فوقالعاده، ۶۹۷٬۲۰۰ ریال (۷٪) به بیمهٔ کارمند اضافه می‌کند.
ویتر با حقوق ۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال، «روز کارکرد» = ۱۵ از ۳۰، مشمول بیمه، پایهٔ سنوات ۲٬۸۲۰٬۰۰۰ ریال ماهانه.
- مزد پایه (۹۰٬۰۰۰٬۰۰۰ × ۱۵ ÷ ۳۰)
- ۴۵٬۰۰۰٬۰۰۰
- پایهٔ سنوات
- ۱٬۴۱۰٬۰۰۰
- حق مسکن (۹٬۰۰۰٬۰۰۰ نصف)
- ۴٬۵۰۰٬۰۰۰
- بن (۲۲٬۰۰۰٬۰۰۰ نصف)
- ۱۱٬۰۰۰٬۰۰۰
- ناخالص
- ۶۱٬۹۱۰٬۰۰۰
- بیمهٔ کارمند ۷٪
- ۴٬۳۳۳٬۷۰۰
- مالیات
- ۰ (کمتر از معافیت ماهانه)
- خالص
- ۵۷٬۵۷۶٬۳۰۰
نکته‌ها و خطاهای رایج
- ▸مالیات صفر برای بیشتر کارکنان رستوران طبیعی است: تا درآمد مشمولِ نزدیک ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال در ماه معاف است.
- ▸اگر نرخ ۱۴۰۵ را وارد نکرده‌اید، ارقام همان ۱۴۰۴ می‌ماند ولی قطعی‌سازی انجام نمی‌شود.
- ▸اگر کارمند مشمول بیمه نیست، تیک «مشمول بیمهٔ تأمین اجتماعی» او خاموش است؛ بیمه و سهم کارفرما صفر میشود و مالیات روی کل اقلام مشمول حساب میشود.
- ▸تغییر نرخها روی دوره‌های قطعی‌شده اثر نمی‌گذارد؛ روی پیش‌نویس‌ها با ویرایش هر ردیف یا «↻ بازخوانی کارکرد» اعمال میشود.
پرسش‌های متداول
؟چرا اضافهکاری ۱٫۴ برابر است ولی شبکاری فقط ۳۵٪؟
اضافهکاری ساعتهایی است که در مزد ماهانه نیست، پس کل مبلغ ساعت (با ضریب ۱٫۴) پرداخت میشود. شبکاری و جمعهکاری ساعاتی هستند که پیشتر در مزد ماهانه آمدهاند، پس فقط فوقالعاده (۳۵٪ و ۴۰٪ نرخ ساعتی) اضافه میشود.
؟سقف بیمه چطور محاسبه میشود؟
ضریب سقف (پیشفرض ۷) × حداقل حقوق همان سال. اگر مجموع اقلام مشمول بیمه از آن بیشتر باشد، بیمهٔ کارمند و کارفرما فقط روی سقف حساب میشود (با نرخهای ۱۴۰۴ سقف ۷۲۷٬۳۶۷٬۷۶۰ ریال و بیمهٔ کارمند حداکثر ۵۰٬۹۱۵٬۷۴۳ ریال).
؟چرا فیش من مالیات ندارد؟
چون درآمد مشمول مالیات (بعد از کسر ۲/۷ بیمه و معافیت ماهانهٔ ۲۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ ریال) صفر یا منفی است. مالیات فقط روی مبلغ مازاد حساب میشود.
؟حق تأهل و حق اولاد از کجا میآید؟
حق اولاد = نرخ هر فرزند در نرخهای سال (یا مقدار حکم) × «تعداد فرزند» فرم کارمند. حق تأهل فقط برای تیک «متأهل» و از مبلغ حق تأهل همان سال داده میشود؛ اگر صفر باشد در دوره هشدار نارنجی میبینید.
؟میتوانم بیمه و مالیات را دستی تغییر دهم؟
خیر؛ این دو از نرخها محاسبه میشوند. برای اصلاح، نرخها، تیک «مشمول بیمه» کارمند یا اقلام ورودی را عوض کنید. فقط «مساعده»، «سایر کسور» و قسط وام دستیاند.